poniedziałek, 20 sierpnia 2018

Zakaz stadionowy - czy obowiązuje poza Polską


Osoby, na które został nałożony tzw. zakaz stadionowy z pewnością zainteresowane są kwestią czy nałożony na nich zakaz funkcjonuje poza granicami kraju. Polski ustawodawca w akcie normatywnym regulującym problematykę bezpieczeństwa na stadionach nie postanowił dokonać podziału na imprezy rozgrywane na terytorium RP i poza jej granicami. Taka regulacja istnieje w Anglii, gdzie w Football Spectators Act w dwóch odrębnych częściach została unormowana kwestia meczów rozgrywanych na terytorium Anglii i Walii oraz poza  tymi terytoriami.  W polskim systemie prawnym funkcjonują dwie równoległe wersje zakazu stadionowego - jako środka karnego orzekanego przez sąd na podstawie art. 41b Kodeksu Karnego lub na podstawie art. 65 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych w przypadku sprawców wykroczeń a także sankcji administracyjnej w postaci tzw. zakazu klubowego, wydawanego przez organizatora danej imprezy masowej na podstawie art. 14 wspomnianej ustawy. 

Zakres terytorialny pierwszego z nich został w sposób wyraźny sprecyzowany w ustawie. Chodzi tutaj nie tylko o imprezy masowe organizowane na terytorium Polski lecz także o mecze piłki nożnej rozgrywane przez polską kadrę narodową lub polski klub sportowy poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak co wówczas gdy sprawca chciałby udać się na mecz obcych drużyn do innego kraju, nie objęty zakresem polskiego zakazu? 

Na pozór wydaje się, że ma taką możliwość ponieważ mimo nieśmiałych prób w 2009 roku podejmowanych w ramach grupy roboczej Forum Salzburg nie udało się stworzyć jednolitego europejskiego zakazu stadionowego, który obowiązywałby w każdym z państw członkowskich. Na gruncie wewnętrznych przepisów regulaminu UEFA udało się stworzyć jednak jednolite standardy odpowiedzialności wobec zrzeszonych w niej europejskich klubów piłkarskich i drużyn narodowych za zagrażające bezpieczeństwu uczestników meczu poczynania ich kibiców. I choć prywatna organizacja nie może zastępować sądu krajowego i sądzić obywatela państwa to ci ostatni mogą w skrajnych wypadkach ucierpieć pośrednio w wyniku sankcji nałożonych na ich klub. Potencjalny widz piłkarski nawet bez zakazu stadionowego nie może przecież wejść na teren imprezy sportowej gdy na klub została nałożona kara rozgrywania meczów bez udziału publiczności. 

W trakcie trwania imprez sportowych o międzynarodowym zasięgu, jak odbywające się w Polsce i na Ukrainie EURO 2012r. poradzono sobie z problemem „chuligaństwa stadionowego” drogą okrężną, powstrzymując ewentualne zagrożenie dla bezpieczeństwa imprezy masowej już na najwcześniejszym etapie. Zgodnie z wytycznymi rezolucji Rady Unii Europejskiej z 25 kwietnia 2002 r. w krajach członkowskich Unii utworzono System Krajowych Punktów Informacyjnych. Pierwszy taki punkt utworzono w Polsce już w 2005r. W trakcie trwania imprezy Komenda Główna Policji, która stanowiła jeden z tych punktów dysponowała na podstawie informacji udzielonych jej z innych tego typu punktów za granicą wykazem osób objętych zakazami zagranicznymi. Osoby widniejące na tej liście już na etapie kontroli granicznej, na podstawie Konwencji z Schengen otrzymywały decyzje o odmowie wjazdu do Polski. Warto podkreślić, że system ten nie ma jedynie charakteru doraźnego, w związku z mobilizacją w okresie trwania wielkich sportowych imprez ale funkcjonuje też na co dzień. Choć zagraniczne zakazy stadionowe i klubowe nie wywierają bezpośredniego skutku w polskim porządku prawnym(i na odwrót) sprawcy stadionowych przestępstw nie mogą jednak mimo orzeczonego zakazu swobodnie uczęszczać na wydarzenia sportowe odbywające się poza granicami kraju, w którym został wobec nich nałożony tego typu zakaz ponieważ taki skutek występuje lecz pośrednio. 

Polska ustawa przewiduje w tym względzie osobny reżim dla organizatorów imprez sportowych innych niż mecz piłki nożnej oraz odrębny, surowszy dla organizatorów takich meczów. Organizator pierwszej z nich może jedynie odmówić wstępu na imprezę masową zaś w przypadku organizatora meczu piłki nożnej taka odmowa jest obligatoryjna, gdy potencjalny uczestnik figuruje we wspomnianej wcześniej bazie danych lub jest objęty zakazem klubowym lub zagranicznym. Dodatkowo dla organizatora meczu piłki nożnej ustawodawca przewiduje jeszcze jedną, nieostrą przesłankę obligatoryjnej odmowy wstępu gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że w miejscu i w czasie trwania imprezy masowej osoba taka może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa imprezy masowej. Gdy mimo omówionych dotychczas obostrzeń osobie nieuprawnionej uda się przedostać na stadion, w trakcie trwania imprezy masowej znajdujące się na nim służby porządkowe w przypadku wykrycia braku takich uprawnień wzywają ją do opuszczenia imprezy masowej a gdy ta odmawia mają oni obowiązek usunąć uczestnika z miejsca jej przeprowadzania. Podobne rozwiązania, zgodnie z unijnymi wytycznymi przyjęto także w innych krajach członkowskich choć należy wziąć pod uwagę, że omawiany system w różnych z nich może działać mniej lub bardziej sprawnie. Mimo więc, że interpretując tekst polskiej ustawy wprost zakaz stadionowy obejmuje jedynie mecze rozgrywane na terytorium Polski oraz mecze rozgrywane przez kadrę narodową i polskie kluby poza jej granicami to przepisy prawa unijnego rozciągają jego faktyczną skuteczność także na inne państwa członkowskie. Oczywiście bezpośrednia skuteczność polskiego zakazu stadionowego może zostać również rozszerzona na terytoria innych państw na mocy zawartych przez Rzeczpospolitą umów międzynarodowych.

czwartek, 16 sierpnia 2018

Zakaz stadionowy


Zakaz wstępu na imprezę masową (tzw. zakaz stadionowy) należy do katalogu środków karnych określonych w art. 39 Kodeksu Karnego. W systemie polskiego prawa karnego został uregulowany w Kodeksie Karnym jako środek karny orzekany wobec sprawców przestępstw oraz w Ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych, jako środek wobec sprawców wykroczeń enumeratywnie wymienionych w tej ustawie oraz w Kodeksie Wykroczeń. Jako środek karny zakaz wstępu na imprezy masowe może być orzekany jako środek karny obok kary, w razie odstąpienia o wymierzenia kary, jako samoistny środek oraz jako środek zabezpieczający, gdy sprawca dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczytalności. Niezbędne dla określenia zakresu przedmiotowego tego zakazu jest odwołanie się do definicji imprezy masowej. Ustawa o Bezpieczeństwie Imprez masowych wyróżnia dwa podstawowe rodzaje imprezy masowej: artystyczno-rozrywkową oraz masową imprezę sportową, w tym mecz piłki nożnej. Formułuje także wyłączenia gdzie ze względu na charakter miejsca lub imprezy nie może być ona uznana za ,,imprezę masową” w rozumieniu tej ustawy takie jak: imprezy organizowane w teatrach, placówkach oświatowych, imprezy organizowane przez pracodawców dla pracowników, pod warunkiem, iż rodzaj imprezy odpowiada przeznaczeniu obiektu lub terenu, gdzie ma się ona odbyć. Konstruując definicję imprezy masowej ustawodawca posługuje się kryterium obiektywnym- ilości udostępnianych na stadionie miejsc w zależności od rodzaju imprezy masowej i obiektu, na którym się odbywa. Organizator imprezy masowej musi dysponować odpowiednim zezwoleniem oraz zapewnić przestrzeganie przepisów sanitarnych, czy przeciwpożarowych podczas jej trwania.

Ustawa o Bezpieczeństwie Imprez Masowych nadała organizatorowi szerokie uprawnienia. Zgodnie z art. 14 ustawy może on nałożyć na osobę, która dopuściła się naruszenia regulaminu obiektu lub regulaminu imprezy masowej tzw. zakaz klubowy- polegający na zakazie uczestniczenia w kolejnych imprezach masowych przeprowadzanych przez organizatora meczu piłki nożnej. Pełni on podobną funkcję i wywiera podobne skutki jak zakaz wstępu na imprezy masowe nie należy jednak ich mylić. Najważniejszą różnicą pomiędzy nimi jest fakt, że zakaz klubowy ma charakter administracyjny, a nie karny. Nie jest on orzekany przez sąd lecz stosuje go organizator. Jest on także ograniczony przedmiotowo- jedynie do meczów piłki nożnej przeprowadzanych przez organizatora lub z udziałem drużyny organizatora. Stosuje się go wobec osoby, która dopuściła się złamania regulaminu a więc aktu prawnego o charakterze wewnętrznym, a nie ustawy jak w przypadku zakazu wstępu na imprezy masowe.

W regulacji kodeksowej zakaz wstępu na imprezy masowe występuje przede wszystkim jako środek o charakterze fakultatywnym. Sąd musi jednak nałożyć ten środek wraz z obowiązkiem przebywania w czasie trwania imprezy masowej w miejscu stałego pobytu lub innym wyznaczonym miejscu, z zastosowaniem dozoru elektronicznego w razie ponownego skazania sprawcy za przestępstwo popełnione w związku z imprezą masową. Obligatoryjne przypadki kiedy sąd musi nałożyć zakaz wstępu na imprezy masowe formułuje ponadto ustawa. Są to przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, bezpieczeństwu powszechnemu a także naruszenie nietykalności funkcjonariusza, czynna napaść i wymuszenie popełnione w związku z imprezą masową. Inne kryteria dla określenia postaci zakazu wstępu na imprezą masową formułuje Ustawa o Bezpieczeństwie Imprez Masowych dla wykroczeń uzależniając ją od rodzaju danej imprezy masowej. Fakultatywną postać zakazu przewidziano dla wykroczeń popełnianych w związku z imprezą masową artystyczno-rozrywkową natomiast obligatoryjną dla wykroczeń w związku z masową imprezą sportową, w tym meczem piłki nożnej. Ustawodawca formułuje enumeratywną listę wykroczeń, za które orzekany jest zakaz, określając okres czasu, na jaki mogą być nałożone podobnie jak w Kodeksie Karnym- od 2 do 6 lat posługując się także podobnym kryterium-związku danego wykroczenia z imprezą masową. Nieco inne przesłanki przewidziane są jedynie dla występków o charakterze chuligańskim oraz zamiaru użycia niebezpiecznego przedmiotu, wykroczeniu unormowanym w art. 50a Kodeksu Wykroczeń. Przy orzekaniu zakazu wstępu na imprezy masowe za te wykroczenia sąd bierze pod uwagę czy udział sprawcy w imprezie masowej zagraża dobrom chronionym prawem.

Aby sąd mógł orzec wobec sprawcy przestępstwa omawiany zakaz niezbędne jest spełnienie jednej z dwóch przesłanek-przestępstwo musi zostać popełnione w związku z imprezą masową bądź w razie skazania za występek o charakterze chuligańskim a udział sprawcy w imprezach masowych musi zagrażać dobrom chronionym prawem. Kryterium ,,związku” danego przestępstwa z imprezą masową nie oznacza, że musi być popełnione na imprezie masowej, podczas jej trwania. Może być popełnione poza taką imprezą, np. po jej zakończeniu. Przy ocenie tego czy dane przestępstwo pozostaje w związku z imprezą masową należy brać pod uwagę takie kryteria jak: miejsce popełnienia czynu, czas jego popełnienia, osobę sprawcy i ewentualnego pokrzywdzonego oraz ich uczestnictwo lub zamiar uczestnictwa w imprezie masowej.

Związek taki musi mieć charakter oczywisty i bezpośredni a nie jedynie abstrakcyjny. Kodeks nie uzależnia stosowania tego środka karnego od określonego rodzaju przestępstwa z wyjątkiem występku o charakterze chuligańskim, dla którego nie jest wymagane kryterium ,,związku” z imprezą sportową. Definicja legalna występku o charakterze chuligańskim została unormowana w  § 21 art. 115 Kodeksu Karnego. Zgodnie z nią, występkiem o charakterze chuligańskim jest występek polegający na umyślnym zamachu na zdrowie, na wolność, na cześć lub nietykalność cielesną, na bezpieczeństwo powszechne, na działalność instytucji państwowych lub samorządu terytorialnego, na porządek publiczny, albo na umyślnym niszczeniu, uszkodzeniu lub czynieniu niezdatną do użytku cudzej rzeczy, jeżeli sprawca działa publicznie i bez powodu albo z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego. Taki występek podobnie jak przestępstwo popełnione w związku z imprezą sportową musi jednak zagrażać  dobrom chronionym prawem. Oceniając czy istnieje takie zagrożenie sąd bierze pod uwagę postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie po popełnieniu przestępstwa, sposób życia sprawcy przed popełnieniem czynu, przynależność do organizacji społecznych, karalność za wykroczenia związane z imprezami masowymi czy też naprawienie wyrządzonej szkody po popełnieniu przestępstwa oraz charakter i wagę zagrożonego dobra.

Kryterium zagrożenia dla dóbr chronionych prawem nie jest brane pod uwagę w razie skazania za przestępstwa określone w art. 59-61 ustawy o bezpieczeństwie Imprez Masowych takich jak: wnoszenie i posiadania na imprezie masowej broni, wyrobów pirotechnicznych, wdzieranie się w czasie trwania imprezy masowej na teren obiektu, dopuszczenie się czynnej napaści na członka służby porządkowej. W tych wypadkach ustawodawca stworzył niejako domniemanie, że czyny te już przez sam swój charakter powodują takie zagrożenie i nie jest konieczne udowadniania spełnienia tej przesłanki przy orzekaniu zakazu. W odróżnieniu od pozostałych przestępstw postępowania w sprawie tych przestępstw prowadzi się obligatoryjnie wg. Przepisów o postepowaniu przyśpieszonym, o ile tylko zachodzą przesłanki do zastosowania tego trybu postepowania.
Zakaz wstępu na imprezy sportowe obejmuje swoim zakresem nie tylko te, przeprowadzane na terytorium Polski. Rozciąga się on także na mecze piłki nożnej rozgrywane przez polską kadrę narodową lub polski klub sportowy poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Orzekając wobec sprawcy zakaz wstępu na imprezy sportowe sąd musi dokładnie sprecyzować jego zakres, wskazując imprezy masowe, w czasie trwania których obowiązek ten ma być wykonywany, w szczególności poprzez wskazanie nazwy dyscyplin sportowych, nazwy klubów sportowych oraz zakres terytorialny imprez, których obowiązek dotyczy. Dodatkowo obok zakazu sąd może nałożyć na sprawcę także inne obowiązki takie jak obowiązek przebywania skazanego w czasie trwania niektórych imprez masowych objętych zakazem w miejscu stałego pobytu lub w innym wyznaczonym miejscu, z zastosowaniem systemu dozoru elektronicznego lub obowiązek stawiennictwa w jednostce organizacyjnej Policji. Te obowiązki nie mogą jednak trwać dłużej niż czas trwania zakazu wstępu na imprezy masowe a więc maksymalnie do 6 lat.

środa, 6 czerwca 2018

Dozór elektroniczny - warunkowe przedterminowe zwolnienie




Sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli została wobec niego orzeczona kara nieprzekraczająca jednego roku pozbawienia wolności a skazany nie jest multirecydywistą. Tak jak kara pozbawienia wolności, tak też w zakresie dozoru elektronicznego istnieje możliwość warunkowego przedterminowego zwolnienia.



Sąd orzekając w przedmiocie wniosku o przedterminowe zwolnienie z wykonywania kary w ramach dozoru elektronicznego kieruje się takimi samymi przesłankami jak dla innych kar, określonymi w Kodeksie Karnym. Po pierwsze musi zostać spełniona przesłanka formalna - skazany musi odbyć określoną część kary oraz przesłanka o charakterze materialnym - pozytywna prognoza kryminologiczna. Skazany aby zostać warunkowo przedterminowo zwolniony musi odbyć przynajmniej połowę kary, zaś recydywista – 2/3 . Decydując się na zastosowanie wobec sprawcy przedterminowego zwolnienia sąd wyznacza mu okres próby (Od 2 do 5 lat) i gdy po upływie 6 miesięcy od jego zakończenia nie odwołano przedterminowego zwolnienia karę uznaje się za odbytą w dniu orzeczenia wobec niego zwolnienia natomiast gdy w tym czasie przedterminowe zwolnienie zostało odwołane, ponowne warunkowe zwolnienie może nastąpić nie wcześniej niż po upływie roku od odwołania. Sąd bierze pod uwagę oprócz spełnienia przesłanki formalnej także okoliczności związane z osobą skazanego - jego  postawę, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz jego zachowanie po popełnieniu przestępstwa  i  w czasie odbywania kary polegające w szczególności na prawidłowym wykonywaniu orzeczonych wobec niego obowiązków - składanie niezbędnych wyjaśnień, stawianie się na wezwania sądu i kuratora, utrzymywanie nadajnika w należytym, zdatnym do użytku stanie, umożliwienie wykonania czynności technicznych i kontrolnych.  Wszystkie te okoliczności muszą w przeświadczeniu sądu w wystarczającym stopniu uzasadniać przekonanie, że skazany będzie po udzieleniu przedterminowego zwolnienia z odbywania kary przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa. Wniosek o przedterminowe zwolnienie może oprócz skazanego złożyć także sądowy kurator zawodowy. Rozpoznaje go na posiedzeniu sąd penitencjarny, w którego okręgu skazany posiada miejsce stałego pobytu i uchyla zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, gdy uzna go za uzasadniony. Warunkowe przedterminowe zwolnienie jest niedopuszczalne wobec skazanych odbywających w systemie dozoru elektronicznego zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

Więcej na temat same dozoru elektronicznego można znaleźć tutaj :